ប្រវត្តិសាស្ត្រអគ្គិសនី

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃអគ្គិសនី គឺជាដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយមួយដែលចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរាណ ហើយបានវិវត្តន៍បន្តិចម្តងៗរហូតដល់ក្លាយជាថាមពលដ៏សំខាន់ដែលទ្រទ្រង់ជីវិតសម័យទំនើបរបស់យើង។

ការចាប់ផ្តើមដំបូង (មុនសតវត្សទី ១៧)

ការយល់ដឹងដំបូងបំផុតអំពីអគ្គិសនីបានកើតឡើងតាំងពី ៦០០ ឆ្នាំមុនគ.ស នៅពេលដែលទស្សនវិទូជនជាតិក្រិកម្នាក់ឈ្មោះ ថាលេស (Thales) បានរកឃើញថា នៅពេលដែលគាត់យក ** Amber** (ហ្វូស៊ីលជ័រឈើពណ៌លឿង) ទៅជូតជាមួយសូត្រ ឬរោមសត្វ វាអាចទាក់ទាញវត្ថុតូចៗស្រាលៗបាន។ បាតុភូតនេះត្រូវបានគេហៅថា អគ្គិសនីស្តាទិច (Static Electricity) ដែលជាពាក្យកើតចេញពីពាក្យក្រិក "elektron" មានន័យថា Amber។

ការរកឃើញដ៏សំខាន់ (សតវត្សទី ១៧ - សតវត្សទី ១៨)

• ឆ្នាំ ១៦០០៖ លោក William Gilbert ជនជាតិអង់គ្លេស បានបង្កើតពាក្យ "electricity" ហើយបានបោះពុម្ពសៀវភៅ "De Magnete" ដែលពណ៌នាអំពីបាតុភូតអគ្គិសនី និងម៉ាញេទិច ដោយបញ្ជាក់ថាវាជារឿងពីរផ្សេងគ្នា។

• ឆ្នាំ ១៦៦០៖ លោក Otto von Guericke ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ បានបង្កើតម៉ាស៊ីនផលិតអគ្គិសនីស្តាទិចដំបូងគេ។

• ឆ្នាំ ១៧៤៥-៤៦៖ លោក Pieter van Musschenbroek ជនជាតិហូឡង់ និងលោក Ewald Georg von Kleist ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ បានបង្កើត Leyden Jar ដែលជាឧបករណ៍សម្រាប់ផ្ទុកបន្ទុកអគ្គិសនីស្តាទិច។

• ឆ្នាំ ១៧៥២៖ លោក បេនយ៉ាមីន ហ្វ្រែងគ្លីន (Benjamin Franklin) ជនជាតិអាមេរិក បានធ្វើការពិសោធន៍ដ៏ល្បីល្បាញដោយលែងខ្លែងក្នុងពេលមានព្យុះផ្គររន្ទះ ហើយបានបង្ហាញថា ផ្លេកបន្ទោរ គឺពិតជាទម្រង់នៃអគ្គិសនី។ គាត់ក៏បានបង្កើត ឧបករណ៍ប្រឆាំងរន្ទះ (Lightning Rod) ផងដែរ។

• អំឡុងឆ្នាំ១៧៨០(1780s)៖ លោក​Luigi Galvani បានរកឃើញ "អគ្គិសនីសត្វ" ដោយសង្កេតឃើញជើងកង្កែបរមួលនៅពេលប៉ះនឹងលោហៈផ្សេងៗ ដែលនាំទៅដល់ការសិក្សាអំពីជីវអគ្គិសនី។

បដិវត្តន៍អគ្គិសនី (សតវត្សទី ១៩)

សតវត្សទី ១៩ ជាយុគសម័យនៃការរកឃើញ និងការច្នៃប្រឌិតដ៏ធំធេងដែលបានផ្លាស់ប្តូរអគ្គិសនីពីបាតុភូតធម្មជាតិទៅជាប្រភពថាមពលដ៏មានប្រយោជន៍។

• ឆ្នាំ ១៨០០៖ លោក Alessandro Volta ជនជាតិអ៊ីតាលី បានបង្កើត ថ្មអគ្គិសនីដំបូងគេបង្អស់ (Voltaic Pile) ដែលអាចផលិតចរន្តអគ្គិសនីជាប់ (Direct Current - DC)។

• ឆ្នាំ ១៨២០៖ លោក Hans Christian Ørsted ជនជាតិដាណឺម៉ាក បានរកឃើញថា ចរន្តអគ្គិសនីអាចបង្កើតដែនម៉ាញេទិច ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច។

• ឆ្នាំ ១៨២១៖ លោក Michael Faraday ជនជាតិអង់គ្លេស ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជា "បិតាអគ្គិសនី" បានរកឃើញ ម៉ូទ័រអគ្គិសនី និង អាំងឌុចស្យុងអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច (Electromagnetic Induction) ដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតម៉ាស៊ីនភ្លើង (Dynamo) ដំបូងគេនៅឆ្នាំ ១៨៣១។ ការរកឃើញរបស់គាត់បានបើកទំព័រថ្មីសម្រាប់ការផលិតអគ្គិសនីទ្រង់ទ្រាយធំ។

•  ឆ្នាំ១៨២៧៖ លោក Georg Ohm បានបង្កើតច្បាប់អូម(Ohm's Law) ដោយពណ៌នាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងតង់ស្យុងអគ្គិសនី ចរន្តអគ្គិសនី និងតម្លៃរេស៊ីស្តង់។

• ឆ្នាំ ១៨៧៨៖ លោក Thomas Edison ជនជាតិអាមេរិក បានបង្កើត អំពូលភ្លើង ដែលអាចប្រើបានយូរ និងមានប្រសិទ្ធភាព។ មួយឆ្នាំក្រោយមក (ឆ្នាំ ១៨៧៩) គាត់បានធ្វើឱ្យវាដំណើរការបាន ១៣ ម៉ោងកន្លះ។

• ឆ្នាំ ១៨៨២៖ លោក Thomas Edison បានបើក រោងចក្រថាមពលអគ្គិសនីសាធារណៈដំបូងគេបង្អស់ គឺ Pearl Street Power Station នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលប្រើប្រព័ន្ធចរន្តជាប់ (DC) ដើម្បីផ្តល់ភ្លើងដល់ផ្ទះសម្បែង និងអាជីវកម្ម។

• ឆ្នាំ ១៨៨៨៖ លោក Nikola Tesla ជនជាតិស៊ែប៊ី-អាមេរិក បានបង្កើត ម៉ាស៊ីនភ្លើងចរន្តឆ្លាស់ (Alternating Current - AC) និងប្រព័ន្ធចែកចាយថាមពល AC ដែលមានប្រសិទ្ធភាពជាងចរន្តជាប់ (DC) សម្រាប់បញ្ជូនចរន្តក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយ។ នេះបាននាំឱ្យមាន "សង្គ្រាមចរន្ត" រវាង Edison (DC) និង Tesla (AC) ហើយទីបំផុត AC បានទទួលជោគជ័យ និងក្លាយជាស្តង់ដារពិភពលោក។

ការរីកចម្រើននៅសតវត្សទី ២០ និង ២១

នៅសតវត្សទី ២០ អគ្គិសនីបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។

• ការអភិវឌ្ឍន៍ បណ្តាញអគ្គិសនី ទ្រង់ទ្រាយធំបានអនុញ្ញាតឱ្យថាមពលត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុង និងតំបន់ជនបទយ៉ាងទូលំទូលាយ។

• ការបង្កើត រ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរ (Nuclear Reactor) និង ប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ (Renewable Energy Sources) ដូចជាថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់ បានធ្វើឱ្យមានការវិវឌ្ឍន៍កាន់តែខ្លាំងក្នុងការផលិតអគ្គិសនី។

• សព្វថ្ងៃនេះ អគ្គិសនីគឺមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង ពីភ្លើងបំភ្លឺ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ រហូតដល់ឧស្សាហកម្មធំៗ បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានវិទ្យា និងយានយន្តអគ្គិសនី។

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃអគ្គិសនីបង្ហាញពីការចង់ដឹងចង់ឃើញរបស់មនុស្ស ការពិសោធន៍ និងការច្នៃប្រឌិតដែលបានផ្លាស់ប្តូរពិភពលោកទាំងមូល។

បន្ទាប់ពីទស្សានាអត្តបទ មេរៀន រឺគម្រោងខាងលើនេះរួច សូមបញ្ជាក់ពីៈ​ ការពេញចិត្តរបស់អ្នក ដោយចុចលើសញ្ញា❤️ និង👍 និងផ្តល់ជាមតិយោបល់ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍ។ សូមអរគុណ 🙏🙂