គ្រឿងបរិក្ខាអេឡិចត្រូនិកៈ Electronic Components
ប្រភពតង់ស្យុង: Voltage Source
ថ្មពិល រឺអាគុយៈ Battery
ឌីយ៉ូតពន្លឺៈ Light Emitting Diode (LED)
រេស៊ីស្តង់ៈ Resistor
ខ្សែភ្លើងៈ Wire
បន្ទះតសៀគ្វី រឺ បន្ទះសៀគ្វីពិសោធន៍ៈ Breadboard
អាណូតៈ Anode
កាតូតៈ Cathode
វិជ្ជមាន: Positive
អវិជ្ជមានៈ Negative
ប៉ូលៈ Polarity
ទន្លាក់តង់ស្យុងទិសស្រប: Forward voltage drop
ច្បាប់អូមៈ Ohm's law
តង់ស្យុងទិសស្រប: Forward voltage
គំនូសតាង/ ប្លង់ /សេម៉ាៈ Schematic
សៀគ្វីៈ Circuit
សៀគ្វីតជាខ្នែងៈ Parallel Circuits
ប្រដាប់ភ្ជាប់ថ្មពិលៈ Battery holder
ត្រង់ស៊ីស្ទ័រៈ Transistor
រេស៊ីស្តង់ពន្លឺៈ LDR (Light Dependent Resistor) រឺ Photoresistor
ជំរាបសួរអ្នករៀនអេឡិចត្រូនិកទាំងអស់គ្នា!
សូមស្វាគមន៍មកកាន់សៀគ្វីទីបួនរបស់យើង។ ឥឡូវនេះ អ្នកបានយល់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការភ្ជាប់ LED និងរេស៊ីស្តង់ហើយ ដល់ពេលដែលយើងត្រូវបន្ថែមគ្រឿងបរិក្ខាថ្មីមួយទៀតដែលនឹងធ្វើឱ្យសៀគ្វីរបស់អ្នកមានលក្ខណៈអន្តរកម្ម។
ថ្ងៃនេះ យើងនឹងគ្រប់គ្រង ភ្លើង LED ដោយប្រើប៊ូតុងចុច (Push Button Controlled LED)។ សៀគ្វីនេះនឹងណែនាំអ្នកពីរបៀបប្រើប្រាស់ ប៊ូតុងចុច ជាកុងតាក់អេឡិចត្រូនិច ដើម្បីបើកបិទអំពូល LED របស់អ្នកដោយដៃផ្ទាល់ (Manual)។
អ្នកនឹងរៀនពីរបៀបដែលប៊ូតុងមួយអាច "បិទ" ឬ "បើក" ផ្លូវសម្រាប់ចរន្តអគ្គិសនីហូរ ដែលជាគោលការណ៍មូលដ្ឋានដ៏សំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកជាច្រើន។ នេះជាជំហានដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយឆ្ពោះទៅរកការយល់ដឹងពីរបៀបដែលឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ប៊ូតុងផ្សេងៗ ដំណើរការ។
តោះ! ចាប់ផ្ដើមស្វែងយល់ និងបង្កើតទាំងអស់គ្នា!
៤. បំភ្លឺអំពូល LED ដោយប្រើប៊ូតុងចុច (Push Button Controlled LED)
សៀគ្វីនេះនឹងណែនាំអ្នកពីរបៀបប្រើប្រាស់ ប៊ូតុងចុច (Push Button) ជាកុងតាក់ ដើម្បីបញ្ជាការបើកបិទអំពូល LED។ វាជាជំហានដំបូងដ៏ល្អក្នុងការយល់ដឹងពីការគ្រប់គ្រងសៀគ្វីដោយដៃ។
ស្វែងយល់ពីរបៀបភ្ជាប់ និងប្រើប្រាស់ ប៊ូតុងចុច នៅក្នុងសៀគ្វី។
យល់ដឹងពីដំណើរការនៃ "សៀគ្វីចំហ" (Open Circuit) និង "សៀគ្វីបិទ" (Closed Circuit)។
បង្កើតសៀគ្វីសាមញ្ញមួយដែលអាចបញ្ជាដោយដៃ។
មុននឹងចាប់ផ្តើម សូមប្រាកដថាអ្នកមានសម្ភារៈ និងគ្រឿងបរិក្ខាអេឡិចត្រូនិកដូចខាងក្រោមនេះ៖
អំពូល LED: ១ គ្រាប់ (ពណ៌ណាក៏បាន)។
រេស៊ីស្តង់ 1 kOhm: ១ គ្រាប់ (សម្រាប់ LED)។
ប៊ូតុងចុច (Push Button): ១គ្រាប់ (ប្រភេទ Momentary Push Button ដែលមាន ៤ ជើង ឬ ២ ជើងក៏បាន)។
ថ្មពិល 9V: ១គ្រាប់។
ប្រដាប់ភ្ជាប់ជើងថ្មពិល: ១ ។
បន្ទះសៀគ្វីពិសោធន៍ (Breadboard): ១។
ខ្សែភ្លើងតូចៗសម្រាប់ភ្ជាប់ (Jumper Wires): ៣-៤ ខ្សែ។
អំពូល LED មានប៉ូល (+/-)។ ជើងវែងជាងគេគឺ វិជ្ជមាន (អាណូត) (+) ហើយជើងខ្លីជាងគេគឺ អវិជ្ជមាន (កាតូត) (-)។
រេស៊ីស្តង់ (Resistor): ដូចគម្រោងមុនដែរ រេស៊ីស្តង់នេះគឺចាំបាច់ដើម្បីការពារ LED របស់អ្នកពីការឆេះខូចដោយសារចរន្តហូរចូលច្រើនពេក។
ប៊ូតុងចុច (Push Button): ប្រភេទ Momentary Push Button ប៊ូតុងប្រភេទនេះនឹងភ្ជាប់សៀគ្វីនៅពេលអ្នកចុចវា ហើយផ្តាច់វិញនៅពេលអ្នកលែងដៃ។
ថ្ម 9V ងាយស្រួលប្រើសម្រាប់គម្រោងតូចៗបែបនេះ។
Breadboard គឺជាឧបករណ៍ដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់ភ្ជាប់សមាសធាតុដោយមិនបាច់ soldering។ រន្ធរបស់វាត្រូវបានភ្ជាប់ខាងក្នុងជាជួរៗ (ជាទូទៅជួរវែងៗសម្រាប់ វិជ្ជមាន(+) /អវិជ្ជមាន(-) និងជួរខ្លីៗសម្រាប់សមាសធាតុផ្សេងៗ)។
គំនូសតាងនៃសៀគ្វីបំភ្លឺអំពូល LED ដោយប្រើប៊ូតុងចុច
សៀគ្វីបំភ្លឺអំពូល LED ដោយប្រើប៊ូតុងចុច
បន្ទះសៀគ្វីបំភ្លឺអំពូល LED ដោយប្រើប៊ូតុងចុច
សូមធ្វើតាមជំហានទាំងនេះដោយប្រុងប្រយ័ត្ន៖
ដាក់ LED: ដាក់អំពូល LED ទៅលើ Breadboard (ជើងវែង វិជ្ជមាន (+), ជើងខ្លី អវិជ្ជមាន (-)។
ភ្ជាប់រេស៊ីស្តង់ទៅ LED: ភ្ជាប់រេស៊ីស្តង់ 220 Ohm មួយចំហៀងទៅនឹងជើង វិជ្ជមាន (+) របស់ LED។
ដាក់ប៊ូតុងចុច: ដាក់ប៊ូតុងចុចទៅលើ Breadboard ដោយត្រូវប្រាកដថាជើងរបស់វាស្ថិតនៅរន្ធដាច់ពីគ្នា (បើ ៤ ជើង ត្រូវដាក់ឲ្យជើងពីរទល់មុខគ្នាម្ខាង រួចពីរទៀតទល់មុខគ្នាមួយចំហៀងទៀត)។
ភ្ជាប់ប៊ូតុងទៅរេស៊ីស្តង់/ថ្មពិល: ភ្ជាប់ចុងម្ខាងទៀតនៃរេស៊ីស្តង់ (ដែលភ្ជាប់នឹង LED) ទៅនឹងជើងម្ខាងរបស់ប៊ូតុងចុច។
ភ្ជាប់ វិជ្ជមាន របស់ថ្មពិល: ភ្ជាប់ខ្សែ វិជ្ជមាន (+) របស់ថ្មពិលទៅនឹងជើងម្ខាងទៀតរបស់ប៊ូតុងចុច (ដែលត្រូវនឹងជើងដែលភ្ជាប់ទៅនឹងរេស៊ីស្តង់នៅពេលចុចប៊ូតុង)។
ភ្ជាប់ អវិជ្ជមាន របស់ថ្មពិល: ភ្ជាប់ខ្សែ អវិជ្ជមាន (-) របស់ថ្មពិលទៅនឹងជើង អវិជ្ជមាន (-) របស់ LED ។
សាកល្បង: នៅពេលអ្នកចុចប៊ូតុង អំពូល LED គួរតែភ្លឺ។ នៅពេលអ្នកលែងដៃ អំពូលនឹងរលត់វិញ។
ដើម្បីយល់ពីរបៀបដែលសៀគ្វីនេះដំណើរការ សូមគិតអំពីលំហូរនៃចរន្តអគ្គិសនី៖
នៅពេលប៊ូតុងមិនទាន់ចុច (Open Circuit):
ផ្លូវសម្រាប់ចរន្តអគ្គិសនីគឺមិនទាន់ពេញលេញនោះទេ។ ប៊ូតុងចុចដើរតួជា "ស្ពាន" ដែលនៅពេលមិនទាន់ចុច គឺវាត្រូវបាន "លើក" ឡើង ធ្វើឲ្យមានចន្លោះប្រហោងនៅក្នុងផ្លូវ។
ជាលទ្ធផល ចរន្តមិនអាចហូរពីថ្មពិល ឆ្លងកាត់ប៊ូតុង ទៅកាន់ LED បានឡើយ។ នេះហើយជាអ្វីដែលយើងហៅថា "បើកសៀគ្វី" (Open Circuit)។ អំពូល LED ក៏មិនភ្លឺដែរ។
នៅពេលប៊ូតុងត្រូវបានចុច (Closed Circuit):
នៅពេលអ្នកចុចប៊ូតុងចុះ ប៊ូតុងនោះនឹងភ្ជាប់ចន្លោះប្រហោងនៅក្នុងផ្លូវចរន្ត ដែលធ្វើឲ្យផ្លូវនោះពេញលេញ។
ពេលនោះ ចរន្តអគ្គិសនីអាចហូរយ៉ាងរលូនពីជើង Positive (+) របស់ថ្មពិល ឆ្លងកាត់ប៊ូតុងចុច ទៅកាន់រេស៊ីស្តង់ ចូលទៅក្នុងជើង Positive (+) របស់ LED ចេញពីជើង Negative (-) របស់ LED ហើយត្រឡប់ចូលទៅជើង Negative (-) របស់ថ្មពិលវិញ។
នេះហើយជាអ្វីដែលយើងហៅថា "បិទសៀគ្វី" (Closed Circuit) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យ LED ភ្លឺ។
ខ្ញុំសង្ឃឹមថាឯកសារនេះនឹងផ្តល់នូវការអប់រំ (ទ្រឺស្តី+អនុវត្ត) ដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកសិក្សាអេឡិចត្រូនិកទាំងអស់គ្នា។
រាល់ចម្ងល់ និងមតិយោបល់របស់អ្នកទាំងអស់គ្នា អាចទាក់ទងមកខ្ញុំតាមៈ https://t.me/bet_cam_dotcom ឬ តាម comment ក្នុងបណ្ណាញសង្គម :)
រៀបរៀងដោយ: ថេត យ៉ាទិត្យ
Electronics Instructor
STEAM Coordinator
រក្សាសិទ្ធិដោយៈ បាត់ដំបងបច្ចេកវិទ្យាវិទ្យាអេឡិចត្រូនិក
ចុះផ្សាយ: បាត់ដំបង, ១៥.០៧.២០២៦
បន្ទាប់ពីទស្សានាអត្តបទ មេរៀន រឺគម្រោងខាងលើនេះរួច សូមបញ្ជាក់ពីៈ ការពេញចិត្តរបស់អ្នក ដោយចុចលើសញ្ញា❤️ និង👍 និងផ្តល់ជាមតិយោបល់ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍ។ សូមអរគុណ 🙏🙂