ជំរាបសួរលោកគ្រូអ្នកគ្រូ មាតាបិតា និងប្អូនៗសិស្សានុសិស្សជាទីស្រឡាញ់រាប់អាន! សូមស្វាគមន៍ជាមួយគម្រោង STEAM ដ៏ជក់ចិត្ត និងស្រស់បំព្រងដំបូង សម្រាប់កុមារ នោះគឺ "គម្រោងកូនសួនតូច" (The DIY Recycling Mini Garden / Terrarium)។

គម្រោងនេះល្អឥតខ្ចោះក្នុងការបណ្តុះគំនិត និងស្មារតីកុមារឱ្យស្រឡាញ់ធម្មជាតិ យល់ដឹងពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីខ្នាតតូច គួបផ្សំនឹងការរចនាតុបតែងសិល្បៈ និងការវាស់វែងខ្នាតគណិតវិទ្យា ដោយប្រើប្រាស់សម្ភារៈកែច្នៃងាយៗជុំវិញខ្លួន។

គម្រោង STEAM៖ "គម្រោងកូនសួនតូច" (The DIY Recycling Mini Garden)

១. សម្ភារៈចាំបាច់ (Materials)

• ផើង ឬតួសួន៖ ដបទឹកជ័រថ្លាធំ (កាត់ពាក់កណ្តាល) ឬប្រអប់ជ័រ/កែវកែវចាស់ៗដែលមិនប្រើប្រាស់។

• គ្រឹះដាំដុះ៖ * ដុំគ្រួសតូចៗ ឬថ្មលម្អ (សម្រាប់ទ្រនាប់បាត បង្កើតប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក)។

  • ដីមានជីជាតិ (Potting soil) ល្មមសម្រាប់ដាំ។

• ជីវិតរុក្ខជាតិ៖ គ្រាប់ពូជងាយដុះ (ដូចជា សណ្តែកបាយ, គ្រាប់ស្ពៃ) ឬកូនរុក្ខជាតិដែលធន់និងមិនសូវត្រូវការពន្លឺខ្លាំង (ដូចជា ប្រភេទដើមក្រមួន ឬកូនរុក្ខជាតិតូចៗ)។

• សិល្បៈតុបតែង៖ ជ័រពណ៌, តុក្កតាជ័រខ្នាតតូចចាស់ៗ, ដុំថ្មពណ៌, ប៊ិចហ្វឺតពណ៌សម្រាប់លាបដេគ័រខាងក្រៅ។

• ឧបករណ៍ជំនួយ៖ ទឹកសម្រាប់ស្រោច (ដបបាញ់ទឹកព្រួស), កន្ត្រៃ និងស្លាបព្រាប្លាស្ទិចធ្វើជាប៉ែលតូច។

២. ជំហាននៃការដំឡើង (Step-by-Step)

ជំហានទី ១៖ ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដី (The Layering Architecture)

• យកដបជ័រថ្លាមកកាត់ពាក់កណ្តាល (ឱ្យកុមារប្រើប្រាស់ផ្នែកខាងបាត) រួចលាងសម្អាតឱ្យស្អាត។

• ស្រទាប់ទី១ (បាតក្រោម)៖ ចាក់ដុំគ្រួស ឬថ្មតូចៗចូលទៅកម្រាស់ប្រហែល ២ ទៅ ៣ សង់ទីម៉ែត្រ។ ចំណុចនេះសំខាន់ណាស់ ព្រោះផើងជ័រគ្មានរន្ធធ្លាយទេ ដូច្នេះថ្មទាំងនេះដើរតួជាកន្លែងស្តុកទឹកលើស កុំឱ្យរលួយឫសរុក្ខជាតិ។

• ស្រទាប់ទី២ (កណ្តាល)៖ ចាក់ដីមានជីជាតិពីលើស្រទាប់ថ្ម កម្រាស់ប្រហែល ៥ ទៅ ៧ សង់ទីម៉ែត្រ រួចផ្ទប់ឱ្យរាបស្មើល្មម។

ជំហានទី ២៖ វិស្វកម្មដាំដុះ និងសិល្បៈតុបតែង (The Planting & Artistry)

• ប្រើស្លាបព្រាប្លាស្ទិចកាយដីជាកូនរន្ធតូចៗ រួចដាំកូនរុក្ខជាតិចូលទៅ ឬព្រួសគ្រាប់សណ្តែកបាយចូល រួចលុបដីពីលើស្តើងៗ។

• ផ្នែកសិល្បៈ (Arts)៖ នេះជាកន្លែងដែលកុមារអាចបញ្ចេញជំនាញរចនា! ឱ្យពួកគេយកគ្រួសពណ៌មកតម្រៀបធ្វើជាកូនផ្លូវដើរតូចមួយ ដាក់រូបតុក្កតាជ័រតូចៗ (ដូចជា រូបសត្វទា រូបផ្ទះខ្នាតតូច) ចូលទៅ ដើម្បីបង្កើតបានជា "កូនសួនក្នុងរឿងនិទាន" (Fairy Garden)។

• ប្រើប្រាស់ដបបាញ់ទឹក ព្រួសទឹកឱ្យសើមដីល្មម (កុំឱ្យជោគជាំពេក)។

ជំហានទី ៣៖ ការតាមដាន និងការថែទាំ (The Observation)

• យកកូនសួននេះទៅដាក់នៅកន្លែងដែលមានពន្លឺថ្ងៃតិចៗ (ដូចជាក្បែរមាត់បង្អួច)។

• ឱ្យកុមារតាមដានរៀងរាល់ថ្ងៃ។ បើប្រើគ្រាប់សណ្តែកបាយ ពួកគេនឹងរំភើបចិត្តខ្លាំងព្រោះតែត្រឹម ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ គ្រាប់ពូជនឹងចាប់ផ្តើមបែកពន្លកដុះលូតលាស់ឡើង។

៣. បណ្តុះគំនិត STEAM

• S - Science (វិទ្យាសាស្ត្រ)៖ កុមាររៀនពីជីវវិទ្យា "វដ្តជីវិតរបស់រុក្ខជាតិ" (Plant Life Cycle) និងតម្រូវការស្នូល (ដី, ទឹក, ពន្លឺ, ខ្យល់) សម្រាប់ដំណើរការរស្មីសំយោគ។ ប្រសិនបើប្រើគម្របបិទជិតពីលើ ពួកគេក៏អាចរៀនពី "វដ្តទឹកខ្នាតតូច" (Water Cycle) តាមរយៈការមើលកំណកញើសទឹកនៅលើជញ្ជាំងដបដែលធ្លាក់ចូលដីវិញ។

• T/E - Technology & Engineering៖ ការកសាងស្រទាប់ដី (Drainage system engineering) និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សាមញ្ញ (ស្លាបព្រា, ដបបាញ់) ដើម្បីគ្រប់គ្រងសំណើមឱ្យសមស្របទៅនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបិទជិត។

• A - Arts (សិល្បៈ)៖ ការរចនាប្លង់សួនតូច (Miniature Landscape Design) ការលេងពណ៌ដុំថ្ម និងការបង្កើតសាច់រឿងនិទានក្នុងសួន បណ្តុះសោភ័ណភាព និងការស្រឡាញ់បរិស្ថានបៃតង។

• M - Mathematics (គណិតវិទ្យា)៖ ការវាស់វែងកម្រាស់ស្រទាប់ដី និងថ្ម (គិតជាសង់ទីម៉ែត្រ) ព្រមទាំងការវាស់កម្ពស់នៃការលូតលាស់របស់កូនរុក្ខជាតិរៀងរាល់ថ្ងៃ រួចកត់ត្រាទុកជាទិន្នន័យ (Data Logging)។

គម្រោងកូនសួនកែច្នៃនេះ ជួយឱ្យកុមារបានប៉ះពាល់ដី ដាំដុះជីវិតពិតៗ និងមើលឃើញលទ្ធផលលូតលាស់ជាក់ស្តែង ដែលជាមេរៀនចីរភាពដ៏ល្អបំផុត! 

រៀបរៀង និងរក្សាសិទ្ធិដោយៈ បាត់ដំបងបច្ចេកវិទ្យាអេឡិចត្រូនិក

ចុះផ្សាយ: បាត់ដំបង, ១០.០៧.២០២៦